خبر فوری
سیاسی, ویدئو خبری

یک سال پس از درگذشت هاشمی رفسنجانی: ترک بر پیکر نظامی که میراث اوست

شبنم شعبانی
سه شنبه 19 دی 1396

اکبر هاشمی بهرمانی، معروف به هاشمی رفسنجانی: یک سال پیش در ساعت چهار عصر نوزدهم دی‌ماه خبر درگذشت او در جهان رسانه‌ای شد.

با وجود سن و سال بالای هاشمی اما مرگ او برای بسیاری ناگهانی بود.

هاشمی را بسیاری معمار انقلاب ایران می‌خوانند و فراز و فرود زندگی سیاسی او تا حدود زیادی بر مهمترین وقایع چهار دهه تاریخ معاصر ایران منطبق است.

او که در زمان وقوع انقلاب اسلامی در نیمه دهه پنجم زندگی خود بود، پیش‌تر چندین بار به دلیل فعالیت علیه حکومت وقت به زندان افتاده بود.

هاشمی یکی از نزدیک‌ترین افراد به روح‌الله خمینی، بنیان‌گذار حکومت اسلامی ایران بود و پس از بهمن ٥٧ به عضویت در شورای انقلاب درآمد و سرپرست وزارت کشور شد.

او سپس در راس قوه قانون‌گذار از ۱۳۵۹ به مدت نه سال بر مسند یکی از مهم‌ترین ارکان دولت تکیه زد و در دوره‌های اول تا سوم تا سال ۱۳۶۸رییس مجلس شورای اسلامی بود.

آغاز جنگ ایران و عراق اما نقشی تعیین‌کننده‌تر به هاشمی رفسنجانی به عنوان یکی از فرماندهان ارتش داد و هرچند جایگاهی که آیت‌الله خمینی برای خود در اداره کشور قائل بود، تصمیم‌گیرنده نهایی در امور مهم کشور را تنها بسته به او می‌کرد، اما بسیاری نقش هاشمی در رایزنی‌ها برای پذیرش قطعنامه ترک مخاصمه میان ایران و عراق در سال ۱۳۶٧ را تعیین‌کننده می‌دانند.

مرگ روح‌الله خمینی در خردادماه سال بعد اما زمینه‌ساز تغییرات پیدا و پنهان بسیاری در کشور و در زندگی هاشمی شد. 

او که از نفوذ و قدرت و قرابت فراوان با رهبر درگذشته جمهوری اسلامی برخوردار بود، مصرانه پیگیر به اجرا درآمدن خواست او برای رهبری علی خامنه‌ای شد و کماکان تا امروز باور غالب هاشمی را مسئول حضور او در این جایگاه می‌داند.

با مرگ آیت‌الله خمینی و رهبری آیت‌الله خامنه‌ای و تحویل پست ریاست جمهوری تنها اندکی بعد با برگزاری انتخابات اکبر هاشمی رفسنجانی به عنوان رییس جمهور زمام‌دار قوه مجریه کشور شد؛ جایگاهی که یک دوره دیگر هم به آن دست یافت و در این دوره هشت ساله که مصادف با دوران بازسازی کشور پس از دوران جنگ بود، تغییرات اقتصادی قابل توجه و ساخت و سازهای عمده در سطح کشور انجام شد و لقب «سردار سازندگی» را برای هاشمی رفسنجانی به ارمغان آورد.

در اواخر دوره ریاست جمهوری هاشمی اما محبوبیت او به عنوان یکی از رئوس نظام اسلامی در حالی که در دوره اول با رای نود و چهار درصدی به پاستور راه یافته بود، به شدت افول کرد و شهروندان تشنه تغییر با رای بیست میلیونی خود به محمد خاتمی، هاشمی را وارد دوره‌ای از زندگی سیاسی خود کردند که هم نامحبوب بود و منصبی نسبتا فرمایشی در مجمع تشخیص مصلحت نظام داشت و هم قطار اختلاف و کدورت او با آیت‌الله خامنه‌ای روی ریلی افتاده بود که تا سالیان بعد این دو را تا حد زیادی از یکدیگر جدا انداخت؛ دورانی که محبوبیت پایین هاشمی در نزد مردم موجب شد در انتخابات مجلس آن چنان رای پایینی بیاورد که به زور به جایگاه نماینده آخر شهر برسد و او را به این نتیجه برساند که بهتر است از حضور در مجلس انصراف دهد.

این اما پایان داستان پس زده شدن او از سوی شهروندان نبود: با پایان دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی، هاشمی دوباره کاندیدای ریاست جمهوری شد اما با شکست در انتخابات، آغاز دوران هشت ساله ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد رقم خورد.

هرچند این هشت سال برای بسیاری که همزمان با اجرایی شدن تحریم‌های هسته‌ای علیه ایران بود، دورانی دشوار به حساب می‌آمد اما موجب شد گوی محبوبیت هاشمی که به دره افتاده بود، مسیر سربالایی را پیش گرفته و در انتخابات ریاست جمهوری سال ٨٨ با نزدیکی به اصلاح‌طلبان دوباره در میان شهروندان مطرح شود.

حمایت تلویحی او از معترضان انتخابات سال ٨٨ اما او را به بالاترین میزان محبوبیتش شاید در کل دوران زندگی سیاسی‌اش رساند اما موجب رنجش عمیق رهبر جمهوری اسلامی شد: تا جایی که از برگزاری نماز جمعه توسط هاشمی جلوگیری به عمل آمد و دوران انزوای سیاسی او آغاز شد و تا پایان عمر ادامه داشت.

انزوای سیاسی‌ای که حتی موجب شد او که زمانی از سران نظام اسلامی بود، از سوی مجلس خبرگان همین نظام برای انتخابات ریاست جمهوری یازدهم تایید صلاحیت نشود و عرصه را به حسن روحانی که تا حدودی به او نزدیک بود واگذارد.

هاشمی اما گرچه در ظاهر از سوی نظامی که خود از خالقانش بود پس زده شد که به باور بسیاری نفوذ او در قدرت و حضور او حتی در سایه تاثیری قابل توجه بر ثبات نظام حتی در زمان ناآرامی‌های ٨٨ داشت.

نقشی که حالا یک سال پس از درگذشت او و در هنگامه‌ی ناآرامی‌های سراسری این روزهای کشور احتمالا غیبتش، بر لایه‌های درونی نظام منشا اثر خواهد شد و تبعات احتمالی‌اش در آینده دور یا نزدیک هویدا خواهد شد.

مردی که از بنیان‌گذاران حکومتی دینی در قلب خاورمیانه پرآشوب بود و آرزوی امیرکبیر شدن را در سر می‌پروراند، حالا با مرگی که هنوز پس از یک سال برخی مشکوک می‌دانندش، به تاریخ پیوسته است و این نظام اسلامی به مثابه میراث او هم در پس نارضایتی چهل ساله شهروندان بی‌شک بر پیکر خود ترک‌هایی می‌بیند. میراث هاشمی می‌ماند؟ تنها آینده می‌داند! 

مطالب بیشتر

برگزیده

قزاقستان: بیش از ۵۰ نفر در آتش‌سوزی یک اتوبوس جان باختند
این اتوبوس ۵۵ مسافر و دو راننده داشته و تنها پنج تن با خروج از این وسیله جان خود را نجات دهند.
قزاقستان: بیش از ۵۰ نفر در آتش‌سوزی یک اتوبوس جان باختند
علم الهدی: در ایجاد اغتشاشات اخیر نقشی نداشته‌ام
امام جمعه مشهد: در روز تجمعات در سفر سبزوار بودم و پس از بازگشت از ماجرا اطلاع یافتم.
علم الهدی: در ایجاد اغتشاشات اخیر نقشی نداشته‌ام
تایید سلامت روانی دونالد ترامپ توسط پزشک کاخ سفید
برای اولین بار پس از ورود ترامپ به کاخ سفید، او مورد معاینه پزشکی توسط پزشکان ارتش قرار گرفت.
تایید سلامت روانی دونالد ترامپ توسط پزشک کاخ سفید
ترامپ، خبرنگار سی‌ان‌ان را از کنفرانس خبری بیرون کرد
خبرنگار سی ان ان: آیا فقط مردم نژاد قفقاز و سفیدپوست می توانند به آمریکا بیایند یا افراد رنگین پوست
ترامپ، خبرنگار سی‌ان‌ان را از کنفرانس خبری بیرون کرد
بازداشت مدیری که بینی دانش‌آموز جیرفتی را شکست
این مدیر خاطی پیشتر از سوی آموزش و پرورش کرمان برکنار شده بود.
بازداشت مدیری که بینی دانش‌آموز جیرفتی را شکست

من و تو در شبکه های اجتماعی

پربیننده‌ترین‌ها

شبکه تلویزیونی مرجان. کلیه حقوق محفوظ می باشد © Website Development by AVAMAE